بسته
(0) سبد خرید
شما هیچ موردی در سبد خرید خود ندارید
لیست محصولات
    فیلترها
    زبان
    جستجو

    ماجرای قتل خاشقچی و دخالت کشورها

    پنجشنبه, 03 آبان,1397
    علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌‌الملل در یادداشتی در روزنامه آرمان، نوشته است: حادثه قتل جمال خاشقجی به قدری تاثیرگذار بود که حتی نظام بین‌الملل را متاثر کرد. اما مگر جمال خاشقجی چقدر تاثیرگذار بوده که در صدر اخبار جهان قرار گرفت؟ و بعد از آن چقدر طنین‌انداز شد و پژواک بسیار وسیع در خبرگزاری‌های جهان یافت؟

    و این حادثه چه لطمه جانکاهی به پیکر ولیعهد سعودی تازه به دوران رسیده زد، که با غرور و تکبر خاصی به دنبال اصلاحات عربستان بود، به گونه‌ای که هیچ‌کس و هیچ قدرتی جلودارش نبود. محمد‌بن سلمان با اتکا به آمریکا و قرارداد سخاوتمندانه‌ای که با این کشور امضا کرد، ترامپ را پشت خود احساس می‌کرد. ترامپ، دامادش کوشنر را به بن سلمان نزدیک کرد و روابط بسیار نزدیک‌ وصمیمانه‌ای را به‌وجود آوردند. کوشنر، معمار مسلط آمریکا، عربستان و اسرائیل شد و یک مثلث خشن و شومی به‌وجود آمد که شاید دنیا باید در انتظار چنین حوادثی بود و به همین دلیل هم اسرائیل کوچک‌ترین واکنشی درباره قتل خاشقجی از خود نشان نداد و اظهارنظرهای اولیه ترامپ هم نشان داد که از پذیرفتن سر باز می‌زد و اگر افکارعمومی و کنگره نبود، شاید زیربار نمی‌رفت که اعلام کند این حادثه خشن و غیرانسانی بوده که در تاریخ اتفاق نیفتاده بود.

    این نشان دهنده فشار افکار عمومی در داخل آمریکا و قرارگرفتن در آستانه انتخابات میان دوره‌ای کنگره است که می‌تواند لطمه بزرگی به هواداری جمهوریخواهان بزند و شاید بتواند به نفع دموکرات‌ها باشد. این حادثه‌ای بود که در بستر حزب جمهوریخواه گذاشته شد که دموکرات‌ها بتوانند روی آن مانور دهند. اردوغان با مهارت این حادثه را مدیریت کرد. معلوم است از قبل از این ماجرا توانسته یک شبکه مخابراتی‌ وسایبری دراطراف کنسولگری ایجاد کند. اطلاعاتی که از درون کنسولگری عربستان به‌دست آمده به‌رغم اینکه ارتباط بین ساعت اپل خاشقجی و موبایلش مطرح می‌شود، اما به نظر می‌رسد ترکیه در جریان این قضایا بوده است.

    درواقع اطلاعات و ویدئوهایی که به‌دست آورده نمی‌توانسته بدون مقدمه و بدون ارتباط با خاشقجی بوده باشد. حتما خاشقجی با سیستم‌های امنیتی ترکیه ارتباط داشته است. نامزد خاشقجی که در این میان نقش بازی می‌کرد، به عنوان یک عنصر اطلاعاتی، بازیگری بسیار ماهرانه‌ای کرد و باعث شد اردوغان تبدیل به قهرمانی در این ماجرا شود که اگر بخواهد باج بگیرد، می‌تواند باج هنگفتی از آمریکا و عربستان سعودی بگیرد. با اینکه اردوغان اعلام کرده بود سه‌شنبه افشاگری خواهد کرد و همه اطلاعاتی که به‌دست آورده را منتشر خواهد کرد، اما سفر ناگهانی جینا هسپل، رئیس سازمان سیای آمریکا به ترکیه و مذاکراتش با اردوغان با توجه به اینکه این خانم از سوابق اطلاعات امنیتی بسیار طولانی برخوردار است، اردوغان را مجبور کرده بود که خیلی افشاگری نکند و همه اسناد و مدارک را رو نکند تا قابل کنترل باشد و همان‌طور هم شد.

    اردوغان چندان اطلاعاتی از خود بروز نداد و تنها به چند جمله اکتفا کرد و مشخص است که «جینا هسپل» توانسته روی اردوغان تاثیر بگذارد. اردوغان هم با آزادسازی اندرو برانسون، کشیش آمریکایی باجی هم به آمریکایی‌ها داد. گرچه محمد‌بن سلمان در عین بی‌مهارتی و با دستپاچگی دست به چنین اقدامی زد ولی به نظر می‌رسد یک شبکه اطلاعاتی پشت این قضیه بود که ماجرا را هدایت می‌کرد. شاید بعضی از مقامات اطلاعاتی عربستان سعودی هم از این قضایا بی اطلاع نبودند.

    بنابراین عربستان، آمریکا و ترکیه از روز اول این قضایا را کنترل می‌کردند، اما این شبکه از روز اول در اختیار ترامپ نبود و احتمالا حزب دموکرات با این قضیه در ارتباط بوده که در چنین سطحی در فضای مجازی دنیا گستردگی پیدا کرد. هرچند الان تا حدودی این ماجرا فروکش کرده که به اظهارنظر دیروزدونالد ترامپ برمی‌گردد. مردم به این نتیجه رسیده‌اند که اردوغان نتوانست قولش را عملی کند که نشانگر امتیازاتی است که رئیس سیا به ترکیه داده که به گرمی روابط مجدد بین ترکیه و آمریکا منجر شود.

    آنچه مسلم است بن سلمان دیگر نمی‌تواند به جایگاه اولیه خود بازگردد. ترامپ ناچار بود که از خود واکنش نسبتا تندی نشان دهد و شهروندی 21نفری که متهم به این کار بودند را لغو و ورودشان به آمریکا را ممنوع کرد. این حداقل واکنشی بود که آمریکا می‌توانست از خود نشان دهد. ترامپ از عدم دخالت پادشاه عربستان در این کار خبر داد و احتمال اینکه کار محمد بن سلمان باشد را مطرح کرد که خود این جمله می‌تواند تا حدودی ارتباط بین ترامپ و بن سلمان را سست کند. فضای داخلی عربستان سعودی و حتی فضای منطقه‌ای این کشور در بین دوستان منطقه‌ای‌اش به گونه‌ای است که خیلی نباید روی ولیعهدی محمد بن سلمان اصرار کند. از طرفی ملک سلمان دچار بیماری است و امیدی به اینکه خواب و خیالی که محمد بن سلمان برای اصلاحات عربستان کشیده تعبیر شود، ندارد.

    به نظرمی‌رسد جایگاه ولیعهدی محمد بن‌سلمان بسیار متزلزل شده که به حمایت جدید آمریکا در مقام ولیعهدی او بستگی دارد. در علم سیاست دیکتاتورها احمقند. به رغم اینکه محمد بن سلمان چند سالی در آمریکا تحصیل کرده ولی هنوز تفکر قبیله‌ای دارد و به خرد سیاسی نرسیده و آنقدر پرطمطراق وارد صحنه ولیعهدی شد که حتی به کوچک‌ترین مخالفانش از نزدیکان دربار هم اجازه اظهارنظر نمی‌داد. البته خانواده خاشقجی کوچک نبود و حتی در شبکه قاچاق اسلحه دخالت داشت.

    به خاطر نفوذی که جمال خاشقجی در آمریکا داشت و مخالفت خود با سیاست‌های محمد‌بن‌سلمان را در روزنامه منتشر می‌کرد که مورد استقبال واقع می‌شد تا بدین ترتیب از محمد بن‌ سلمان گروگان بگیرند. خصومت خاشقجی نسبت به محمد بن سلمان رفته رفته گسترش می‌یافت ودر شبکه‌ها مورد استفاده قرارمی‌گرفت و بدین ترتیب روزنامه‌ها می‌توانستند از محمد بن سلمان باج دریافت کنند.

    ولی بن سلمان با شیوه بسیار غیرحرفه‌ای و غیرماهرانه‌ای خاشقجی را از میان برداشت درحالی که می‌توانست با یک تصادف ساختگی در آمریکا ماجرا را تمام کند، اما به صورت غیرانسانی و بحث برانگیز دست به این کار زد. با کنار هم گذاشتن این پازل می‌توان نتیجه گرفت که ماجرا به این سادگی نبود که خاشقجی به خاطر خدیجه پا به درون کنسولگری کشورش در استانبول بگذارد درحالی که روش‌های کم خطرتر و آسان‌تر دیگری برای دستیابی به مدارک ثبت ازدواجش وجود داشت.

    به نظر می‌رسد برنامه هدایت شده‌ای بود. در این میان نباید نقش امنیتی و اطلاعاتی ترکیه را نادیده گرفت. از جهت حقوق بین‌الملل نمی‌توان یک سفارتخانه را تحت تعقیب قرارداد ولی اگر جرمی در یک سفارتخانه یا کنسولگری اتفاق بیفتد، دخالت‌های ترکیه طبق قانون حقوق بین‌الملل تحلیل می‌شود ولی اینکه از ابتدای کار کنسولگری را تحت تاثیر شبکه‌ها و دوربین‌های سایبری قرار دهد، خلاف حقوق بین‌الملل است و سفارتخانه‌ها از یک حق سرزمینی برخوردارند.

    ترکیه حتی از هواپیمای حامل افرادی که در این قتل دست داشتند نیز ویدئو تهیه کرده که ممکن است در آینده به ضرر اردوغان باشد. اما چون اردوغان یکی از اعضای موثر جبهه اخوان‌المسلمین است و عربستان سعودی هم ضد اخوان المسلمین، ارتباط معناداری در این موضوع بین طرفین وجود دارد و بعد از بهار عرب مثلث عربستان، ترکیه و قطر به‌وجود آمد تا قضیه شمال آفریقا را سروسامان دهند اما بین عربستان و ترکیه بر سر رهبری اختلاف به‌وجود آمد و از چند سال پیش این اختلافات شروع شد و با کمک‌هایی که ترکیه به قطر فرستاد و حتی ارتش خود را روانه قطر کرد که اگرعربستان به این کشور حمله کند با ارتش و نیروهای نظامی ترکیه مواجه شود. و بدین ترتیب ارتباطاتشان به پایین‌ترین سطح دیپلماتیک رسید اکنون شاید اردوغان به این نتیجه رسیده که بدون عربستان سخت خواهد گذشت. ولی آنچه مسلم است این حادثه چیزی نبوده که از رسانه‌ها منتشر شد و حتما یک شبکه اطلاعاتی و امنیتی آن را هدایت و کنترل می‌کرده است.

    بنابراین شرکای این حادثه مثلث عربستان، حزب دموکرات آمریکا و حزب توسعه و عدالت بودند. روسیه به خاطر اینکه روابط نفتی نزدیکی با عربستان دارد و گهگاه به عربستان اسلحه می‌فروشد و از این کشور به عنوان رهبر کشورهای سنی عرب با ایجاد پایگاه استفاده می‌کند، لذا نمی‌خواست به روابطش لطمه بزند و تا الان هم واکنشی نداشته است.اسرائیل هم هیچ اظهارنظری از خود نشان نداد. اما حسن روحانی دیروز قتل خاشقجی را محکوم کرد و گفت فکر نمی‌کنم بدون حمایت آمریکا کشوری جرأت ارتکاب چنین جنایتی را داشته باشد.

    *منبع: روزنامه آرمان،1397،8،3
    **گروه اطلاع رسانی**1893**9131**

    برچسب ها

    ثبت نظر