بسته
(0) سبد خرید
شما هیچ موردی در سبد خرید خود ندارید
لیست محصولات
    فیلترها
    زبان
    جستجو

    صفارزاده؛ پایه گذار آموزش ترجمه و شاعری عدالت خواه

    شنبه, 05 آبان,1397
    به گزارش گروه اطلاع رسانی، طاهره صفارزاده شاعر، نویسنده‌، محقق و مترجم ایرانی در 27 آبان 1315 خورشیدی در سیرجان کرمان دیده به جهان گشود. او در خردسالی قرائت و حفظ قرآن را در مکتب خانه فراگرفت. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهر خود سپری کرد و نخستین شعر خویش را با نام «بی‌نوا و زمستان» در 13 سالگی سرود.

    طبیعت بار دیگر با توانگر
    هم آهنگ ستم بر بینوا شد
    لباس خشم بر تن، دیده پر کین
    برای بینوا محنت فزا شد
    مسلح شد فلک چون با زمستان
    دماری سخت می خواهد بر آورد
    ز رنجور و ضعیف و زیردستی
    که سرمایه زر و قدرت ندارد

    صفار زاده برای سرودن این شعر یک جلد دیوان جامی از رییس وقت آموزش و پرورش استان به پیشنهاد محمدابراهیم باستانی‌ پاریزی(دبیر دبیرستان بهمنیار) دریافت کرد. او پس از اخذ دیپلم در رشته زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاه شیراز مشغول به تحصیل شد.

    شعر «کودک این قرن» را باید سرآغاز شهرت صفارزاده دانست. این اثر که از مجموعه شعر «رهگذر مهتاب» بود به همراه این مجموعه در ١٣٤١ خورشیدی منتشر شد.

    کودک این قرن هرشب در حصار خانه‌ ای تنهاست
    پرنیاز از خواب اما! وحشتش از بستر آینده و فرداست
    بانگ مادرخواهیش، آویزه‌ ای در گوش این دنیاست
    گفته‌اند افسانه ها از مهربانی های مادر، غمگساری های مادر
    در بر گهواره‌ها، شب زنده داری های مادر
    لیک آن کودک ندارد هیچ باور
    شب چو خواب آید درون دیده‌ی او
    پرسد از خود باز امشب مادرم کو
    بانگ آرامی برآید: چشم بر هم نه که امشب مادرت اینجاست...

    او برای مدتی به عنوان مترجم متون فنی در شرکت نفت به فعالیت پرداخت و سپس به منظور ادامه تحصیل به انگلیس و سپس به آمریکا رفت و در دانشگاه آیوا در شهر آیووا سیتی در گروه نویسندگان بین‌المللی پذیرفته شد. در همین دوره یک مجموعه شعر به نام چتر سرخ (The red umbrella) به زبان انگلیسی در ١٣٤٦ خورشیدی به چاپ رساند که بسیاری از شعرهای آن به زبان‌های گوناگون شرقی و غربی ترجمه شد.

    در نهایت این هنرمند به کسب درجه «MFA»(درجه ای مستقل که به نویسندگان و هنرمندان داوطلب تدریس در دانشگاه داده می‌شود و نویسندگان به جای محفوظات و تاریخ ادبیات به آموختن و نقد به صورت تئوری و عملی و ... می پردازند) نایل آمد.

    پس از پایان تحصیلات به کشور بازگشت و به آموزش نقد ترجمه در دانشگاه پرداخت و بعدها کتاب وی تحت نام «اصول و مبانی ترجمه» به عنوان یکی از کتاب های درسی در رشته زبان و ادبیات انگلیسی انتخاب شد. او در 1349 خورشیدی در دانشگاه ملی(شهید بهشتی کنونی) به امر آموزش همت گماشت.

    صفارزاده را باید پایه‌گذار آموزش ترجمه به عنوان علم و برگزارکننده نخستین نقد علمی ترجمه در دانشگاه‌های ایران دانست.

    وی دومین مجموعه شعر خویش را به نام «دفتر دوم» به چاپ رساند و نیز ترجمه شعرهای انگلیسی خود را در کتاب «سد و بازوان» منتشر کرد اما دگرگونی اصلی او با مجموعه «طنین دلتا» شکل گرفت.

    خورشید دارد غروب می‌کند
    نشانی از بادبادک‌های من در آسمان نیست
    حالا که می‌توانم آن‌ها را به شبهایم وارد کنم
    حالا که در پاشنه کفشم رشد کرده‌ام
    حالا که امضایی دارم
    و می‌توانم تقاضای مهاجرت بنویسم
    بادبادک‌های من هرگز آن سوی غروب پرواز نکردند
    و گرنه دست های مرا با خود می‌بردند
    وگرنه دست هایم با نخ‌های کشنده‌شان می‌رفتند
    همیشه صدایی بود که نمی‌گذاشت که فرمان می‌داد
    بیا پایین دختر
    دم غروبی
    از لب بوم

    این اثر، شعر مقاومت و طنز سیاسی‌ بود و به مذاق حکومت وقت خوش نیامد. این چنین در 1355 خورشیدی به جرم نوشتن شعر مقاومت دینی از دانشگاه اخراج شد. در این زمان او بیشتر اوقات خویش را به خواندن تفسیر و مطالعات موضوعات قرآنی اختصاص داد و اینگونه کتاب «سفر پنجم‌» حاوی شعرهای مقاومت با درون مایه دینی را در 1356 خورشیدی به چاپ رساند.

    او در آغاز انقلاب اسلامی به کمک نویسندگان بزرگ کشور، مرکزی به نام کانون فرهنگی نهضت اسلامی را بنیان نهاد و اینگونه توانست هنرجویان بسیاری را در رشته های گوناگون همچون داستان، شعر، تئاتر، سینما و... رشد و پرورش دهد.

    شعر و اندیشه صفارزاده پس از پیروزی انقلاب اسلامی در شرایطی متفاوت از گذشته قرار گرفت. او که در مقام رییس دانشگاه شهید بهشتی و رییس دانشکده ادبیات این دانشگاه دگربار به فعالیت پرداخت، در واقع از تاثیرگذارترین افراد در حوزه تغییر برنامه های آموزشی دانشگاه های ایران به شمار رفت. همچنین با تلاش این بانوی توانمند برای نخستین‌بار برای تمامی رشته‌های عملی دانشگاه‌ها، کتاب به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، آلمانی و روسی تالیف شد که این مهم در آموزش علوم و پژوهش های علمی بسیار مؤثر بود‌.


    صفار زاده در 1367 خورشیدی در فستیوال بین المللی شعر «داکا» به همراه پنج تن دیگر به عنوان یکی از بنیانگذاران کمیته ترجمه آسیا برگزیده و در 1371 خورشیدی از طرف وزارت علوم و آموزش عالی استاد نمونه شد و در نهایت با ترجمه قرآن لقب «خادم القرآن» را بدست آورد. همچنین سازمان نویسندگان آسیا و آفریقا در 2006 میلادی، او را به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه دانشمند مسلمان انتخاب کرد.

    در بخشی از نامه این نهاد آمده است: «از آنجا که دکتر طاهره صفارزاده ـ شاعر و نویسنده برجسته ایرانی ـ مبارزی بزرگ و نمونه والای یک زن دانشمند و افتخارآفرین مسلمان است، این سازمان ایشان را به پاس سابقه طولانی مبارزه و کوشش های علمی گسترده به عنوان شخصیت برگزیده سال جاری انتخاب کرده است.»

    این شاعر نخستین آثار خود را بر پایه سبک های کلاسیک سرود و سپس به شعر نیمایی گرایش پیدا کرد و در نهایت به شعر سپید علاقه مند و اینگونه به یکی از بزرگان شعر دینی تبدیل شد. در شعر او سفر، عدم رکود، مبارزه با ظلم و ظالم، وضعیت جامعه و مضامینی این چنینی به وفور مشاهده می شود.

    مضامینی که استعاره‏ها، تشبیه‏ها، نمادها و ... در شعر او پدید آوردند و پیش از این، رایج نبود. همچنین نماد و نمادپردازی در آثار وی از جایگاه ویژه ای برخوردار است، به گونه ای که در برخی موارد صفارزاده در یک اثر به طور کامل با نمادپردازی به یک موضوع می‏پردازد. در واقع او از جمله شاعران صاحب سبک شعر نو فارسی به شمار می رود که با زبان خاص خود به آفرینش شعر می پرداخت و با آن که بر اندیشه و معنا در شعر تاکید داشت، شکل ظاهری و صورخیال نیز در آثارش مشاهده می شود.

    از وی علاوه بر مقاله ها و مصاحبه‌های علمی و اجتماعی، بیش از 14 مجموعه شعر و 10 کتاب ترجمه یا نقد ترجمه در زمینه‌های ادبیات، علوم، علوم قرآنی و حدیث منتشر شده و همچنین گزیده سروده‌های او به زبان‌های گوناگون جهان ترجمه شده است.

    از جمله آثار به یادگار مانده از صفارزاده می توان به «پیوندهای تلخ، رهگذر مهتاب، طنین در دلتا، سد و بازوان، سفر پنجم، حرکت و دیروز، بیعت با بیداری، مردان منحنی، دیدار صبح، در پیشواز صلح، هفت‌سفر و روشنگران راه» اشاره داشت.

    شعر صفار‌زاده را می توان در سه دوره بررسی کرد که با وجود شباهت و قرابت هایی که با یکدیگر دارند اما از پایه با هم متفاوت هستند و این مهم چنان آشکار است که احساس خواننده را به تعجب وا می دارد. دوره نخست از آغاز به کار او تا 1341 خورشیدی را در بر می گیرد. دوره دوم شعری این شاعر را می توان با کتاب طنین در دلتا تا اثر سفر پنجم قلمداد کرد و در نهایت دوره سوم از کتاب بیعت با بیداری آغاز می‌شود و تا پایان عمر صفارزاده به طول می انجامد.

    سرانجام این شاعر بزرگ پس از سالیان متمادی تلاش در مسیر رشد و پیشرفت علم و ادب این دیار کهن در چهارم آبان 1387 خورشیدی در 72 سالگی به دلیل ضایعه مغزی دیده از جهان فرو بست.

    پژوهشم**2002**9131

    برچسب ها

    ثبت نظر