بسته
(0) سبد خرید
شما هیچ موردی در سبد خرید خود ندارید
لیست محصولات
    فیلترها
    زبان
    جستجو

    توسعه عدالت‌گرایانه، اصلاح بوروکراسی

    چهار شنبه, 02 آبان,1397
    روزنامه ایران در یادداشتی به قلم تقی آزاد ارمکی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، نوشته است: جمعه گذشته دکتر علی ربیعی در تماس با من، پرسید آیا به جلسه با رئیس جمهوری می‌آیید؟ پاسخ من مثبت بود، زیرا وظیفه ما است آنچه درباره جامعه می‌دانیم را با همه افرادی که در جامعه حضور دارند، در میان بگذاریم. این جلسه نیز فرصت بسیار خوبی برای درمیان گذاشتن این مسائل با رئیس جمهوری بود. ساعت 9 صبح به دفتر رئیس جمهوری رفتیم و جلسه سه ساعت طول کشید. اصلی‌ترین چهره‌های علوم اجتماعی، جامعه‌شناسان، رؤسای انجمن‌ها، علوم ارتباطات و مردم شناسی در نشست حاضر بودند. رئیس جمهوری بعد از خوشامدگویی، این سؤال را مطرح کرد که وضعیتی فعلی، یک ساحت واقعی است یا ساحت ذهنی؟ ایشان معتقد بود که این ساحت بیش از آنکه واقعی باشد، ذهنی است و برساخته رسانه‌ها یا برخی عاملان است.

    حرف اصلی من در پاسخ به سؤال رئیس جمهوری این بود که مطابق همه مطالعات اجتماعی، جامعه ایران به طور انباشته از یک واقعه و قضاوت حکایت می‌کند و آن اینکه جامعه در مسیر تحولات ساختاری است و اساساً تغییرات بنیادی به راه افتاده است. این تغییرات علاوه بر سطح ساختاری، در سطوح میانی و خرد هم هست. در سطح ساختاری و کلان یعنی در سطح نهادها، می‌بینیم که نهادهای دین و سیاست دچار تغییرات بنیادی شدند. به این معنا که دین در مسیر تغییرات بیشتر ساحت حاشیه‌ای داشته تا کانونی، درحالی که در گذشته بویژه در انقلاب، کانونی‌تر بوده، اما اکنون به حاشیه رانده شده است، همچنان که کنشگران حوزه دین هم کمتر در عرصه‌های اجتماعی تعیین کننده هستند.

    در حوزه سیاست، نظام سیاسی دچار یک فروپاشی همه‌جانبه و از کارکردهای پیشین خود دور شده است، اما در حوزه امنیت و نظامی همچنان قدرت خود را دارد. این هم به دلیل درگیری با مرز و فرامرز است، اما حوزه سیاسی در زمینه داخلی بویژه مباحثی چون امنیت، ساماندهی، خدمت‌رسانی، یا فعال‌سازی نظام بوروکراتیک برای رفع مشکلات، دچار مشکل شده است. همچنین خود نظام سیاسی از بالا دچار شکاف‌های متعددی و تضادهای بسیاری شده که باعث شده است این حوزه درگیر خود باشد، به جای اینکه کاری برای جامعه بکند. تنها نهادی که امروز در جامعه امکان کنشگری، ولو ضعیف دارد، نهاد خانواده است. خانواده مقدار زیادی عاملیت پیدا کرده است، هرچند به جانکاهی و سختی. این امر نیز ناشی از نگاهی است که دیگران بر این نهاد دارند یا ناشی از سلطه نهادهای دیگر بر او است.

    حاصل این ماجرای نابسامان، در سطح ساختاری، فرسایش سرمایه اجتماعی و در سطح میانی، ناکارآمدی نظام بوروکراتیک است. در سطح خرد نیز، شاهد وضعیت مدرن خودخواه احساسی عاطفی هستیم. در این زمینه، گفتم که در این وضعیت مدرن خودخواه، جامعه ایرانی پر از آدم‌های جداجدا شده که هرکدام دنبال آرزوها و آرمان‌های مهم و زندگی مدرن خود هستند، اما با رویکردی بسیار خودخواهانه، احساسی و عاطفی. عقلانیت و دگرخواهی در آن دیده نمی‌شود، ضمن اینکه معطوف به امکانات و واقعیت جامعه نیست. این مسأله‌ای است که بیش از همه در قصه ارز و دلار خود را نشان داد.

    اما برای اینکه چه باید کرد که سؤال رئیس جمهوری هم بود، پاسخ من این بود که رئیس جمهوری به عنوان انتخاب جمهور کشور و نمایندگی نیروهایی که در زمینه دموکراتیک فعال هستند، باید بازی تاریخی خود را انجام دهد و تا سرحد امکان به میدان بیاید. به میدان آمدن به معنای سخنرانی هر روزه رئیس جمهوری نیست، بلکه باید با ایده و مفهوم بتواند فضا را عوض کند. من مفهوم «توسعه عدالتگرایانه» را پیشنهاد کردم و گفتم این مفهوم می‌تواند الهام بخش بوده و انسجام اجتماعی ایجاد کند و این، تنها کار رئیس جمهوری است.

    دوم اینکه کابینه و افراد حاضر در دولت، هر کدام می‌توانند از طریق کاری که در وزارتخانه‌ها یا سازمان‌ها انجام می‌دهند، کنش معطوف به جامعه داشته باشند. اما اکنون آنان بیشتر آدم‌های بوروکراتیکی هستند که درگیر خودشان هستند تا درگیر جامعه. پیشنهاد سوم برای رفع نارضایتی واقعی در جامعه، مورد توجه قرار گرفتن نظام کارشناسی و اصلاح بوروکراسی است که با بازگشت به نظام کارشناسی و ارجاع به کارشناسان میسر خواهد بود و اینکه در نهایت کارشناسان برای مدیریت جامعه تصمیم بگیرند. در سطح ذهنی نیز ضرورت پناه بردن و اعتماد کردن به طبقه متوسط یا دانشمندان را مطرح کردم تا آنان مدیریت را بازتعریف کنند و معنای جدیدی از ایران، آینده و موقعیت‌ها را مطرح کنند. معتقدم اینها راهکارهایی است که در نهایت زمینه‌ساز بازگشت امید به زندگی شده و کنشگری فعال اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.

    *منبع: روزنامه ایران،1397،8،2
    **گروه اطلاع رسانی**893**9131

    برچسب ها

    ثبت نظر