Close
(0) items
You have no items in your shopping cart.
All Categories
    Filters
    Preferences
    Search

    بازخوانی مدیریت اقتصاد ملی دوران دفاع مقدس و گذار از بحران

    چهار شنبه, 02 آبان,1397
    گروه اطلاع رسانی ایرنا در گزارش زیر مهمترین نشست های پژوهشی را از بازه زمانی 21 تا 27 مهر 1397 خورشیدی بررسی کرده است.

    **بازخوانی تجربه‌ مدیریت اقتصاد ملی در دوران دفاع مقدس
    نشست «بازخوانی تجربه‌ مدیریت اقتصاد ملی در دوران دفاع مقدس» در موسسه دین و اقتصاد برگزار شد.
    «محمد جواد ایروانی» وزیر اقتصاد دولت دفاع مقدس که موضوع «سیاست های پولی، مالی و تجاری دوران دفاع مقدس با تاکید بر دوره1368-1364» سخن می گفت، نخست به رشادت های ملت ایران در دفاع مقدس پرداخت و با تجلیل از شهیدان و امام شهدا گفت: آنها حق بزرگی بر گردن همه ما دارند. انقلاب اسلامی مدیون خون این شهیدان است و پایداری آن با مجاهدت های آنان و رهبری داهیانه مقام معظم رهبری که همواره راه نورانی شهیدان و انقلاب اسلامی را ادامه داده اند، بوده است.

    ایروانی در ادامه به توضیح درباره بحران های ارزی کشور در این دوران پرداخت و اظهار داشت: در آن دوران سخت در زمینه‌ی درآمد‌های ارزی چند پدیده با هم جمع شد.

    وزیر اقتصاد دولت دفاع مقدس در ادامه به بحث درباره سیاست های پولی آن دوران پرداخت و بیان داشت: در این بخش سیاست‌های اعتباری رویکرد نظام بانکی انقباضی بود؛ زیرا سیاست‌های مالی به دلایل هزینه‌ی بالای اداره‌ی کشور در شرایط جنگ انبساطی بود. بنابراین سیاست‌ پولی ناگزیر انقباضی بود تا از تورم بالا جلوگیری شود. نکته‌ مهم این است که در همین سیاست انقباضی پولی ساخت آن زیر و رو و متحول شد.

    وی در ادامه به توضیح درباره بخش تعاونی در اقتصاد جنگ پرداخت و عنوان داشت: در سیستم بانکی ایران علی‌رغم قانون اساسی ما که بخش تعاونی را تأکید کرده اصلاً شما نظام آماری که تحولات بخش تعاونی را رصد کنید، نداریم. در سیستم بانکی آن دوران پیگیری کردیم و گفتند چنین چیزی وجود ندارد و تا این لحظه هم نیست. در حال حاضر هم تحقق سیاست کلی در فقدان ایجاد نظام آماری نمی تواند رصد شود.

    ایروانی ردیف دیگر اولویت های تخصیص ارز را طرح‌های دهه‌ی اول انقلاب دانست و تصریح کرد: این‌ها طرح‌های بسیار مهمی بودند که رئیس دولت آن ها را دنبال می‌کرد؛ به لحاظ اهمیت مسئول مشخص و یک سیستم داشت که طرح‌های خیلی مهم در آن یک ردیف داشتند و از همان محل هم تخصیص پیدا می‌کرد و دیگر توسط دستگاه اجرائی ارز آن تخصیص نمی یافت زیرا که در شرایط عادی نیازهای جاری طرح های مهم را به حاشیه می راند.

    «حسن عابدی جعفری» وزیر بازرگانی دولت دفاع مقدس با بیان این که قطعاً پرچالش‌ترین دهه از چهار دهه‌ای که گذشته، دهه‌ی شصت بود، خاطرنشان کرد: چالش‌های اساسی که ما داشتیم جنگ مستقیمی بود که همه‌ جای کشور را زیر سلطه‌ی خود قرار داده بود. تحریم‌هایی بود که از ابتدا شروع شده بود و مشکلات جدّی از خارج برای ما تعیین می‌کرد. به این‌ها اضافه کنید مشکلاتی که دهه‌ی پنجاه به میراث گذاشته بود و شما باید این‌ها را حل می‌کردید. مصرف‌گرایی فرهنگ کار توأم با عدم زحمت، راحت‌خواری و چیزهای دیگر از این قبیل و اجتناب از تولید و ارز فراوانی که آن زمان وارد شده بود باید اصلاح می‌شد. مردم هم شعارهایی داده بودند و عدالت می‌خواستند، حق بود؛ استقلال می‌خواستند، حق بود؛ آزادی می‌خواستند، حق بود؛ وحدت می‌خواستند، حق بود.

    عابدی جعفری ادامه داد: در این شرایط حوزه‌های بازرگانی کشور در داخل همچنانکه به طور قطع موظف به تأمین نیاز کالاهای اساسی مردم بودند؛ موظف به تأمین و پشتیبانی جنگ هم بودند. آن روزها در همه‌ی وزارتخانه‌ها یک معاونت پشتیبانی جنگ ایجاد شده بود و در نخست وزیری هم میرحسین موسوی یک معاونت پشتیبانی جنگ قرار بودند که معاونت‌ها را هماهنگ می‌کردند.

    وزیر بازرگانی دولت دفاع مقدس با بیان این که پیشانی دوران دفاع مقدس جبهه‌ها بود، یادآور شد: بنابراین تأثیر جنگ بر پشت جبهه از جهت کارهایی که باید صورت می‌گرفت فوق‌العاده زیاد بود. پشتوانه‌ی عظیم ارزشی وجود داشت که کمک می‌کرد جبهه‌ها خوب اداره شود. فراموش و ناسپاسی نکنید. برای هر یک نفر که می‌خواهد در جبهه بجگند حداقل هشت تا 10 تَن باید پشتیبانی کنند تا بتواند کار خود را داخل جبهه انجام دهد.

    «فرشاد مومنی» استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی به ارایه آمار واردات کالاها سال های دفاع مقدس پرداخت و گفت: میانگین واردات سالانه در طی سال های جنگ به طور متوسط 16میلیار دلار بود .

    مومنی اظهار داشت: در هشت سال بعدی با 50 درصد افزایش به 21.9 میلیارد دلار می رسد که نشان دهنده سر آغاز انحراف از توسعه ملی و شعار منحط آزاد سازی اقتصادی است .این در شرایطی است که شعار آزاد سازی داده شد اما چون ما چیزی برای صادرات نداشتیم این شعار تبدیل به آزاد سازی واردات و نابودی تولید کشور شد.

    استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی سپس به بخش تجارت داخلی در دوران دفاع مقدس پرداخت و بیان داشت: تجربه اداره بازرگانی کشور در دوران جنگ در حوزه تجارت داخلی هم تحربه منحصر به فرد و افتخار آمیزی بوده است. برای اولین بار در تاریخ اقتصاد ایران در این دوره معاونت پشتیبانی از تولید در وزارت بازرگانی ایجاد می شود یعنی وزارت بازرگانی جهت گیری تولیدی پیدا می کند.

    وی ادامه داد: نوآوری نهادی بسیار متنوعی در عرصه بازرگانی داخلی و خارجی در دوران دفاع مقدس اتفاق افتاد که به نظر من یکی از این نوآوری ها بسیار مهم است. این نوآوری نهادی مهم ایجاد توازن قوا بین تولید گنندگان و واردکنندگان است.

    **مطالعات ایرانیان دور از وطن؛ هویت‌ها، پیوندها و سیاست‌ها
    همایش ملی «مطالعات ایرانیان دور از وطن؛ هویت‌ها، پیوندها و سیاست‌ها» در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

    «محمد سعید ذکایی» عضو هیات علمی گروه مطالعات فرهنگی علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه می‌توان با سیاست‌گذاری درست و منطقی از پتانسیل‌ها دیاسپوراهای ایرانی استفاده کرد، بیان داشت: واژه غربت بار عاطفی دارد، دارای بار دلتنگی، دلسردی و تردید در بازگشت احتمالی است.

    واژه غربت‌نشین گرچه ممکن بود در سال‌های دهه 60 خورشیدی پس از انقلاب یک فضای رمانتیک به‌خصوص برای مهاجران سیاسی که به دلایل امنیتی کشور را ترک کردند، واژه مناسب‌تری باشد اما دقیقاً آن معنای مفهومی را انتقال نمی‌دهد.

    ذکایی تصریح کرد: مطالعات دایاسپورا با سایر رشته‌های علوم اجتماعی نیز زمینه‌های مشترکی دارد و مثل تاریخ، نقد ادبی و رشته‌های دیگر مرتبط با علوم انسانی هم در آن سهیم هستند و بنابراین بخشی از این مساله را باید به‌واسطه این رخنه، حضور، تعهد و سهمی که رشته‌های مختلف نظری نسبت به این مقوله دارند، درک و مورد بررسی قرار داد.

    عضو هیات علمی گروه مطالعات فرهنگی علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد: مساله دایاسپورای ایرانی هم امنیت گفتمانی دارد و این امنیت گفتمانی هم به لحاظ آکادمیک قابل تصور هست، یعنی بهانه شده برای پژوهشگران و معلمانی چون من که به‌عنوان یک معلم مدرسه اینجا باشم هم در حوزه عمومی نیز گفتمانی را تولید کرده است.

    وی یادآور شد: با سیاست‌گذاری درست و منطقی می‌توان از پتانسیل‌ها دیاسپوراهای ایرانی استفاده کرد و آنها را در جهت رشد اهداف ملی به‌کار برد، ضمن‌آنکه در 10 سال اخیر فعالیت‌های فرهنگی به‌صورت خودجوش در قالب فعالیت‌های مدنی، فرهنگی و مشارکتی دایاسپورا ایرانی شکل گرفته که رسوبات و تأثیرات خود را در داخل هم به‌جای گذاشته است.

    ذکایی اضافه کرد: مهاجرت و مهاجران که به معنای عام خودش در انگیزه‌های مختلف، برای مقاصد مختلف کار، تحصیل، گردش و یا انگیزه‌های مشابه دیگر، وطن خود را ترک کرده‌‌اند و هیچ میلی به بازگشت ندارند، مسیر یک‌طرفه‌ای را برای مهاجرت برگزیده‌اند. کارگران مهاجر اجتماعاتی که در تبعید هستند، هویت‌های آنها، تعابیر جایگزینی هستند، فضای مفهومی دایاسپورا با اینها یک همبستگی و پیوندی را برقرار کرده است.

    «الهه کولایی» استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: بسیاری از کسانی که از کشور خارج می‌شوند از میان نخبگان و دانش‌آموختگان بوده و به‌نوعی تیزهوشان هستند که این مسئله باید ما را به تأمل و تفکر وادار کند، که ‌چرا نخبگان ما میل به خروج از کشور دارند.

    کولایی با اشاره به مفهوم «دایاسپورا»، بیان کرد: مفهوم دایاسپورا فقط به معنای خروج از کشور نیست، شاید واژه غربت‌نشین برای ترجمه این مفهوم بهتر باشد، با توجه به تحولی که در مفهوم دایاسپورا اتفاق افتاده است، چون این افراد ارتباط خود را با سرزمین مادری و همچنین تعلق خاطر خود را به سرزمین مادری از دست نداند، دیگر این مفهوم به معنی خروج از کشور نیست، بلکه اشاره به کسانی دارد که به تعبیری غربت‌نشین هستند ولی ریشه و تعلق خاطر آنها هنوز نسبت به کشور مادری‌شان وجود دارد.

    استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران اظهار داشت: بسیاری از ایرانیان که از کشور خارج شده‌اند در واقع خواستار تغییر نگرش‌ها در عرصه سیاسی ایران هستند به نحوی که تفاوت‌ها و تکثرها به رسمیت شناخته شود و آنها بتوانند در کشور اثرگذار باشند به همین خاطر موج‌های خروج از کشور در بعضی مراحل متناسب با موج دموکراسی‌خواهی در ایران تغییر می‌کند.

    وی تصریح کرد: خروج از کشور نسبتی آشکار با افزایش و کاهش سطح امید به تغییرات در داخل کشور داشته و مسئله دایاسپورای ایرانی مثل دایاسپورای روسی ارتباط مستقیم با ساختار قدرت دارد.

    کولایی با اشاره به کارکردهای فرهنگی و اقتصادی غربت‌نشینان در جوامع مختلف توضیح داد: مهاجران هندی در آمریکا، نوعی ایجاد پیوند میان خود و دولت آمریکا را به‌وجود آوردند و این یک مدل بسیار خوبی است که باید دستگاه دپبلماسی ما به آن توجه کند، ما با مفهوم پارادیپلماسی روبه‌رو هستیم؛ مفهومی که دیپلماسی دولتی را در کنار سایر بازیگران عرصه دیپلماسی قرار می‌دهد.

    استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران با طرح سؤالی بیان داشت: ما چه زمانی می‌توانیم با سرمایه‌های خارجی پیوند برقرار کنیم؟ سیاستی که ما می‌خواهیم در خصوص دایاسپورا اعمال کنیم، ارتباط مستقیم با حفظ سرمایه‌های ما در داخل دارد و زمانی که توانایی حفظ سرمایه‌های داخلی را به‌دست آوردیم، می‌توانیم به فکر ارتباط و جذب سرمایه‌های ایرانیان خارج‌نشین شویم.

    «علیرضا معیری» که پیشتر سفیر و نماینده ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو بود به مسایل موجود در خصوص دایاسپورای ایرانی اشاره کرد.

    نخستین مسأله از نظر معیری، مشخص نبودن آمار ایرانیان خارج از کشور است.
    این ابهام آماری به گفته نماینده پیشین ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو تا جایی است که برخی از آمار 2 میلیونی و برخی از آمار 15 میلیونی سخن می‌گویند!

    دومین مسأله، نداشتن آماری از سرمایه‌های این دایاسپورها است که البته برخی آمارها رقم 1.2 تریلیون دلاری را نشان می‌دهند. سومین مسأله فقدان تعامل و ارتباط ایرانیان دور از وطن با یکدیگر است. چهارمین مسأله قوانین مربوط به تابعیت است.

    «هادی خانیکی» استاد ارتباطات دانشگاه علامه‌طباطبایی، معتقد است ما در دایاسپورای ایرانی پیگیر نوعی هویت‌یابی هستیم چراکه به باور او، تداوم ملیت برای آنان که مهاجرت می‌کنند، تعریف‌نشده باقی مانده است.
    از این رو، به باور خانیکی، مسأله ما در خصوص دایاسپورای ایرانی، زنده کردن حس تعلق در ایرانیان دور از وطن است؛ ایجاد احساس امنیت در سرمایه، حقوق‌شهروندی و زیست‌ و اینکه اطمینان پیدا کنند وقتی به ایران باز می‌گردند در حقیقت به وطن خود باز گشته‌اند.

    «بهرام صلواتی» جامعه‌شناس اقتصادی، معتقد است که امروز جوامع پیشرفته در خصوص مهاجرت گفتمان‌سازی می‌کنند و سیاست‌های کلان دارند اما این امر در جامعه ما مغفول است.

    به باور صلواتی، ما انباشتگی سرمایه انسانی داریم و اگر با داشتن یک سیاست کلان مهاجرتی بتوانیم آن را ساماندهی کنیم، می‌توانیم مهاجرت را از تهدید به فرصتی برای کشورمان بدل کنیم و اینچنین می‌توانیم از ظرفیت‌هایش بهره‌مند شویم.

    **بررسی ابعاد حقوقی قرار موقت دادگاه لاهه در پرونده ایران علیه آمریکا
    نشست «بررسی ابعاد حقوقی قرار موقت دادگاه لاهه در پرونده ایران علیه آمریکا» در دانشکده حقوق و علوم سیاسی در دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد.

    «هیبت‌الله نژندی‌منش» استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به گردش کاری از فرایند شکایت ایران از ایالات متحده آمریکا در دیوان بین‌المللی دادگستری، گفت: 2006 میلادی آغاز صدور و پذیرش قطعنامه‌های متعددی از طرف شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران است.

    نژندی منش در همین رابطه تصریح کرد: در 14 جولای 2015 سندی به نام برجام با هدف تضمین ماهیت صلح‌آمیز فعالیت هسته‌ای ایران و برداشتن تمام تحریم‌های شورای امنیت و هم‌چنین تحریم‌های ملی که مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران بود، مورد پذیرش قرار گرفت.

    استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد:‌ در برجام یک کمیسیون مشترک برای رصد کردن اجرای برجام پیش‌بینی شد و از آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای نیز خواسته شد تا اجرای اقدامات داوطلبانه مرتبط با بحث هسته‌ای را به نحوی که در بخش ذی‌ربط برجام پیش‌بینی شده، رصد کند و مورد تایید قرار دهد.

    وی اضافه کرد: 20 جولای 2015 شورای امنیت قطعنامه 2231 را تصویب می‌کند که به وسیله آن برجام مورد پذیرش قرار می‌گیرد و در این قطعنامه به طور مشخص، شورای امنیت پایان مقررات قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت درمورد موضوع هسته‌ای ایران را پیش‌بینی و اقدامات اجرایی برجام را نیز مشخص می‌کند.

    نژندی منش بیان داشت: در 6 اوت 2018 رئیس‌جمهور آمریکا در دستور اجرایی شماره 13846 تحریم‌هایی را مجدداً علیه ایران، اتباع و شرکت‌های ایرانی تحمیل می‌کند. این اقدامات باعث می‌شود که جمهوری اسلامی در 16 جولای 2018 دادخواستی در خصوص موارد نقض معاهده مودت 1955 ایران و ایالات متحده آمریکا در دیوان بین‌المللی دادگستری به ثبت برساند.
    این اشتاد دانشگاه اظهار داشت: قبل از استماع اظهارات طرفین توسط دیوان، رییس دیوان نامه‌ای به وزارت خارجه آمریکا نوشته و در آن تأکید می‌کند که ایالات متحده آمریکا به گونه‌ای اقدام کند که هر دستوری را که دیوان درمورد درخواست اقدامات موقتی صادر کند، بتواند آثار مناسب خود را داشته باشد.

    وی توضیح داد: در 27 جولای 2018 نماینده دولت آمریکا، مواردی را متذکر می‌شود مبنی بر اینکه اول به طور شدید به دادخواست ایران به دلایل متعددی اعتراض کرده و اعلام می‌‌کند که دیوان فاقد صلاحیت در این پرونده است و تمام ارکان دادخواست ایران و درخواست اقدامات موقتی برخاسته از برجام بوده که در این سند هیچ قیدی وجود ندارد که به دیوان صلاحیت بدهد.

    نژندی منش خاطرنشان کرد: در نهایت موضوعات مورد شکایت ایران خارج از گستره معاهده مودت و فراتر از صلاحیت‌های معدودی است که بند دو ماده 21 به دیوان داده و از دیوان می‌خواهد، درخواست جمهوری اسلامی را رد کند اما در 3 اکتبر 2018 دیوان با درنظرگیری تمام ملاحظات، قرار موقت را صادر می‌کند.

    **گذار از بحران، راهکارهای بهبود کسب و کار
    نشست هم‌اندیشی «گذار از بحران، راهکارهای بهبود کسب و کار» در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد.
    «مرتضی بیشه» عضو هیات علمی دانشگاه و پژوهشگر اقتصادی با انتقاد از نوسانات ارزی و شرایط نابسامان اقتصادی کشور در ماههای اخیر گفت: متاسفانه فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان در این شرایط سردرگم بوده و توانایی تصمیم‌گیری مناسب در زمینه تولید و فروش خود را نداشته‌اند. وی تشدید نوسانات ارزی را سبب خارج شدن تولید از رقابت‌پذیری دانست.
    بیشه اظهار داشت: در اقتصاد ایران هیولای بزرگی بوجود آمده است که نفوذ وسیعی در سیاست، قانونگذاری و حتی پیکره دولت دارد که اجازه حل و فصل چالش‌های اقتصادی کشور را به رغم‌ عزم حاکمیت برای مرتفع ساختن آن را نمی دهد.

    «محمد حسین ادیب» پژوهشگر و مشاور‌ اقتصادی با بیان اینکه نظام بانکی کشور در 10 سال گذشته به جای پرداخت نرخ سود 7 درصد، بصورت میانگین 20 درصد سود پرداخت کرد، توضیح داد: این در حالی است که 80 درصد سپرده‌های نزد بانک‌ها عملا گردش نداشته و بانک‌ها در این زمینه بسیار متضرر شده اند و بدهی عظیمی به سپرده گذاران پیدا کرده اند.

    ادیب تعیین نرخ بهره بالا بصورت طولانی در اقتصاد را سبب حذف شرکت‌های با بهره وری پایین دانست و تصریح کرد: نه تنها نرخ بهره بالا سبب تعطیلی بنگاههای با بهره وری پایینی که از بانک‌ها استقراض کرده اند خواهد شد بلکه حتی بنگاههای با بهره وری پایین فاقد بدهی بانکی نیز عملا تعطیل خواهند شد.

    این عضو هیات علمی دانشگاه‌ در پایان اولویت اول اقتصاد کشور را‌ اشتغال دانست‌ و یادآور شد: در‌ گذشته با پایین نگهداشتن‌ نرخ‌ ارز عملاً برای کشور چین اشتغال ایجاد نمودیم این در حالی است تا توجه به تفاوت نرخ تورم ایران و آمریکا، ارزش ذاتی دلار 9450 تومان است و در صورت واقعی سازی نرخ ارز بیش از دو سوم مشکل اشتغال کشور حل خواهد شد اما دلار 12000 تومانی سطح رقابت در کشور را بیش از حد افزایش خواهد داد و نرخ دلار بالاتر این مقدار برای کشور بحران زا خواهد بود.

    پژوهشم9370**9131

    برچسب ها

    Leave your comment